الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
373
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
بقره آن را اجمالا بيان كرده و فرموده است : مَتاعاً بِالْمَعْرُوفِ : « هديه اى مناسب و متعارف » ( بقره - 236 ) و باز در همان آيه مىگويد : عَلَى الْمُوسِعِ قَدَرُه وَعَلَى الْمُقْتِرِ قَدَرُه : « آن كس كه توانايى دارد به اندازه تواناييش و آن كس كه تنگدست است به اندازه خودش » . بنا بر اين اگر در روايات اسلامى مواردى از قبيل خانه ، خادم ، لباس ، و مانند آن ذكر شده بيان مصداقهايى از اين كلى است كه بر حسب امكانات شوهر و شؤون زن تفاوت مىكند . آخرين حكم آيه مورد بحث اين است كه « زنان مطلقه را به طرز شايسته اى رها كنيد و به صورت صحيحى از آنها جدا شويد » ( * ( وَسَرِّحُوهُنَّ سَراحاً جَمِيلًا ) * ) « سراح جميل » به معنى رها ساختن توأم با محبت و احترام ، و ترك هر گونه خشونت و ظلم و ستم و بى احترامى است ، خلاصه همانگونه كه در آيه 29 سوره بقره آمده است يا بايد همسر را به طور شايسته نگاهداشت ، و يا با نيكى و احترام رها كرد ، فَإِمْساكٌ بِمَعْرُوفٍ أَوْ تَسْرِيحٌ بِإِحْسانٍ . هم ادامه زوجيت بايد توأم با معيارهاى انسانى باشد ، و هم جدا شدن ، نه اينكه هر گاه شوهر تصميم بر جدايى گرفت هر گونه بى مهرى ، ظلم ، بدگويى و خشونت را در مورد همسرش مجاز بشمرد كه اين رفتار قطعا غير اسلامى است . بعضى از مفسران « سراح جميل » را به معنى انجام طلاق طبق سنت اسلامى گرفتهاند ، و در روايتى كه در تفسير « على بن ابراهيم » و « عيون الاخبار » آمده نيز اين معنى منعكس است ، ولى مسلم است كه « سراح جميل » محدود در اين معنى نيست هر چند يكى از مصاديق روشن آن همين است . بعضى ديگر از مفسران « سراح جميل » را در اينجا به معنى اجازه خروج از منزل و نقل مكان دانستهاند ، زيرا زن در اينجا موظف به نگاهدارى عده نيست ، بنا بر اين بايد او را رها كرد كه هر كجا مايل است برود .